Sevdiğimiz bir yazarı takip etmenin keyfi bambaşkadır. Homo Sapiens ve Homo Deus'un yazarı olan Yuval Noah Harari'nin, üçüncü kitabını henüz okumadım. Fakat yazarın Türkçede yayınlanan üç kitabını da okuyan dostum Murat Taşkın, üçüncü kitap olan "21. Yüzyıl İçin 21 Ders" hakkındaki görüşleriyle Kumdan Sayfalar'da. İyi okumalar.
Ayrıca, Yuval Noah Harari'nin Homo Sapiens ve Homo Deus'una ilişkin yazdıklarımı okumak için tıklayınız.
* * *
İç cebinde
kitap taşıyabildiğim montlarım var. O cebe sığan kitapları yanımda taşımayı ve
boş zamanlarımda okumayı çok seviyorum. Mont alırken, ceplerinden en azından birisi
kitap taşıyacak kadar büyük mü diye kontrol etmenizi öneririm.
 |
| Yuval Noah Harari |
Yuval Noah
Harari. Adını söylemek yerine, “Homo Sapiens” kitabını yazan adam var ya demeyi
tercih ettiğim kişi. Üstüne “Homo Deus” da yazdı ama o kitap benim için “Homo
Sapiens” etkisi bırakmadığı için kendisini Türkçeye çevrilen ilk kitabı ile
anıyorum.
İnsanlık
tarihini merak ediyorum. İlk insan kaç yıl önce yaşadı ve bugünlere nasıl
geldik sorusuna bilim ne diyor öğrenmek istiyorum. Kendisi, bu merakımı gideren
bir yazar ve şimdiye kadar okuduğum yazılarında tarafsız ifadeler kullanması en
çok hoşuma giden şey.
Geçmiş ile
bugünü karşılaştırmayı seviyorum. Daha iyi durumda mıyız yoksa işler kötüye mi
gidiyor sorusunun cevabını sürekli arıyorum. Harari bu merakıma da kitapta
yazdıklarıyla cevap oluyor.
‘Yakın geçmişte savaş ve katliamlar yüzünden
milyonlarca insan ölüyordu. Yaşadığımız çağda şimdilik bu boyutta bir savaş
yok. Aynı sayıda insan artık trafik kazaları yüzünden ölüyor. Yapay zekânın
süreceği araçlar ile insanoğlu bu soruna da cevap bulacak. Peki, işsiz kalan
şöförler ne olacak?
Eskiden açlık ve kıtlık yüzünden çok büyük
kitleler hayatını kaybediyordu. Bu boyutta toplu ölümler yok. Artık aynı sayıda
ölüm obezite ve benzeri sağlıksız beslenme sorunları yüzünden oluyor.
Bugün en basit ilaç ile tedavi edilebilen
hastalıklar yüzünden çok sayıda insan yakın dönemde hayata veda ediyordu.
Yaşadığımız çağda ortalama yaşam ömrü uzadı ve genel olarak yaşlılık yüzünden
ölümler oluyor.’
Harari’nin
takipçisi olmamı sağlayan diğer bir özelliği de kendi vatandaşlarından din ve
milliyetçilik konularında ağır eleştiriler almış olmasına rağmen fikrinden
sapmamış olması. Rahatsız edici olmayan bir dil ile görüşlerini ifade etmiş.
Aynı görüşte olmasanız bile farklı bir bakış açısını görmenizi sağlıyor.
Bu kitabı
okuyup severseniz önerim hemen peşinden “Homo Sapiens” kitabını da okumanızdır.
Onu da sever ve peşine bir de “Homo Deus” eklerseniz, dünyaca ünlü bir yazarın
Türkçeye çevrilmiş bütün kitaplarını okumuş olacaksınız. Sevdiğim yazarların bütün
kitaplarını okumak gibi bir takıntım olduğundan dolayı bu yazıyı okuyanlar arasında da aynı meraka
sahipkişilerin olabileceğini düşündüm.
Kitap içinde
ilgimi en çok çeken konulardan birisi ile yazıyı sonlandırayım. ‘Yakın gelecekte, bir robot tarafından idare
edilen aracınıza bindiniz. Yolda giderken aniden yolunuza birileri çıktı ve
arabayı kullanan yapay zekanın yaptığı hesaba göre iki seçenek var. Yolunuza
çıkanlara çarpabilirsiniz. Onlar ağır bir şekilde yaralanabilir veya ölebilir. Yâda
onlara çarpmamak için yapacağınız bir manevrada siz ağır bir şekilde
yaralanabilir yâda ölebilirsiniz. Böyle bir durum ile karşı karşıya kaldığında
yapay zekâ neye karar verecek? Bildiğiniz gibi yapay zekâlar kendilerine ne
öğretilirse ona göre hareket
ediyorlar. Bu durumda yapay zekâya hangisini öğreteceksiniz? Buradan varılan
sonuç şu. Arabanızı satın aldığınızda arabanın birçok modundan birisi, bu tarz
kritik kazalarda “önce beni koru”, diğeri de “önceliği diğer canlılara ver”
modu olacak. Bu durumda yakın gelecek felsefi tartışmalara çok açık olacak.
Yazarın önerisine göre eğer işsiz kalma korkunuz varsa felsefe üzerine emek
harcamanızda fayda var.’
Paylaştığım bu bölümde yazar, yakın
gelecek ile ilgili gerçeğe çok yakın bir öngörüde bulunuyor. Bahsettiği sorun,
belki de hiç gerçekleşmeyecek. İnsansız araçlar kullanılmaya başlandığında belki de
hiçbir ağır yaralanmaya sebep olmayacak güvenlik önlemleri sağlanacak. Bunu yaşayıp
göreceğiz. Burada benim ilgimi çeken yazarın bir düşünme yoluna açtığı kapı. Yakın
geleceğin cazip meslek önerisi olarak felsefeciliği sunması, bana göre müthiş
etkileyici bir final.
Bir
kitabı okuduktan sonra yazılanlarla ilgili sohbet ediyorsanız, kitap sizde
güzel bir iz bıraktı demektir. İz bırakan kitapları bulmak güzel bir şans.
Doğru kitap ile buluşma şansınız bol olsun. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.
Murat TAŞKIN
